Regiotram ?
Op het Stadhuis en het Provinciehuis is opnieuw de discussie over de tram en de regio opgelaaid. Gaat de tram de regio inrijden (fase 2)? Volgens mij niet. Hiervoor is geen provinciaal geld en er komt niet nog meer geld (400 miljoen euro) uit Den Haag. Er mag naar mijn mening pas begonnen worden met de start van fase 1 van een regiotram als de provincie haar akkoord heeft gegeven over fase 2: de tram de regio in. Alleen een tram in de stad heeft geen enkele toegevoegde waarde voor het OV in de regio. Daar lijkt iedereen het wel over eens te zijn. Wachten op de provincie tot 2015 of de tram ooit de regio in zal gaan rijden, kan niet, want het gaat om te veel geld dat er niet is. Nog meer onderzoek en nog meer beloften van ‘de politici van de maakbare samenleving’ gelooft volgens mij niemand meer.
Hoe vaak moet het nog gezegd worden: de tram zal de regio niet inrijden vanwege een aantal redenen. Het gaat dan vooral om kosten, organisatie en techniek. Over de kosten wordt niet gesproken. Het land staat bol van de bezuinigingen en iedereen moet de broekriem aanhalen. Zoveel geld (fase 1 en 2 samen 750 miljoen euro) uitgeven aan iets wat bijna niemand wil, is niet uit te leggen aan de belastingbetaler. De kwaliteit van het openbaar vervoer neemt af en de banen van de huidige buschauffeurs staan op de tocht. De spookbeelden over slechte bereikbaarheid en busfile’s in de stad zijn zo langzamerhand wel ontkracht. Arriva verhoogt nota bene de frequentie van de treinen naar de regio. De bereikbaarheid neemt dus toe.
Daarnaast zijn er zijn betere alternatieven, maar daar wil dit college van BenW dat zich heeft vastgebeten in de voorliggende plannen niets van weten. Hen ontbreekt het aan flexibiliteit, het vermogen om je plannen bij te stellen wanneer de situatie wijzigt. Ik noem hier als alternatieven alleen Plan B en de trein naar Heerenveen; realistische openbaar-vervoeroplossingen per spoor. Er is nu al voor de stad heel veel geld tekort en er zullen echt keuzes gemaakt moeten worden.
Gedeputeerde Staten hebben met een brief van 16 maart 2011 aan Provinciale Staten gereageerd op een brief van het Burgerinitiatief Groningen. Een brief van GS vol hele en halve waarheden. Plan B wordt (door het Projectbureau RegioTram) weggeschreven. Bij de investeringskosten gaat GS opnieuw suggestief te werk. Nogmaals wijst de Stadspartij er op dat Plan B een integraal OV-plan is voor de gehele stad Groningen én de regio. Zoals bekend is de informatie van GS afkomstig van het Projectbureau RegioTram – gekleurde informatie van een belanghebbende partij. Dat geldt ook voor de zogenaamde second opinions. Ik zou graag willen, dat de ráád die opdrachten gaf en niet het Projectbureau RegioTram.
Gisteren was ik bij het Projectbureau voor de dubbel-interview met Radio 1. Na afloop spraken de journalist, de projectdirecteur tram en ondergetekende nog even na. De projectdirecteur ontplofte bijna toen de journalist opmerkte dat hij zijn baantje kwijtraakt wanneer de Regiotram niet zou doorgaan en hij dus zelf persoonlijk een belang heeft bij het doorgaan van de tram. Dat lijkt mij een logische constatering. Dat wil overigens niet zeggen dat hij zich ook door dat persoonlijke belang laat leiden, maar wél dat hij een persoonlijk belang heeft. Ik vind het veelzeggend dat zelfs die constatering al een taboe is.
Wat dat doorrijden de regio in: dat gaat niet gebeuren. En is eigenlijk altijd slechts een zoethoudertje geweest om provinciaal geld los te weken. Ik weet nog heel goed hoe de besluitvorming in 2006 gegaan is: de Stad besloot tot een stadstram maar had zélf onvoldoende financiering daarvoor. Er werd toen een één-tweetje gemaakt met toenmalige gedeputeerde Henk Bleker die zei dat “de tram niet aan de rand van de Stad mag stoppen, maar dat de hele regio er van moest profiteren”. Het hele tramplan is toen in no-time (en zonder onderzoek naar nut en noodzaak) omgekat naar de huidige “Regiotram”-plannen en binnen enkele maanden werd in 2007 een Projectbureau Regiotram gevormd. Dat laat ook mooi zien waarom alternatieven die daarna zijn “onderzocht” geen schijn van kans maakten. Het móest en zou een Regiotram moeten worden, omdat dát nou net de hele opzet was om provinciaal geld te kunnen gebruiken voor een tram die nooit buiten de Stad zal komen. De criteria waarop alternatieven werden beoordeeld waren ook zodanig geformuleerd dat het de facto alleen een tram kon worden. Dat het zo gegaan is weet ik omdat ik in die periode me met verkeer en vervoerknelpunten in Noord-Nederland bezighield en zodoende goed op de hoogte was van de plannen en strategie. Intussen zijn we twee lichtingen politici verder, waardoor veel van hen niet weten dat het “doorrijden de regio in” puur een strategie was om meer geld voor een stadstram los te krijgen. Of dat technisch, juridisch, economisch en vervoerskundig haalbaar is, is om die reden ook nooit onderzocht. Er ligt alleen een *beleids*document “Raamwerk Regiorail”, maar dat is niet gebaseerd op enig serieus onderzoek naar nut, noodzaak en haalbaarheid.
Stel dat de StadsTram gaat rijden en partij-A voor 22 jaar verantwoordelijk is voor de exploitatie. Stel dat in 2015 men besluit de StadsTram de regio in te laten gaan als RegioTram en partij B meldt zich als exploitant (consortium) omdat partij-A het geld niet bij elkaar krijgt (BDFMO-constructie). Hoe gaan deze 2 private partijen met elkaar om aangezien beiden op winst uit zijn?
Mag de RegioTram van partij-B gebruik maken van de faciliteiten van partij-A? Kost het kaartje bij partij B, de RegioTram dan duurder omdat deze moet betalen voor de faciliteiten van partij-A? Mogen beide private partijen prijzen afspreken zodat ze elkaar niet kunnen kapot concurreren (kartel vorming)?
Wat als partij-A failliet gaat voor 2015 of zelfs later nog? Wie gaat bijspringen, de gemeente? De provincie of uiteindelijk toch de burgers laten opdraaien…
Ik zeg al jaren dat het ‘regio’tram idee alleen is gelanceerd om de provincies mee te laten betalen. Ik snap niet dat de politiek zo dom is om erin mee te gaan. Allemaal handjeklap achter gesloten deuren. Iedere boerenlul weet dat dat ding nooit de regio in zal gaan door tal van problemen en hoge kosten.
Het beste voor de regio is het oplossen van de zuidelijke ringweg problemen en de trein naar Heerenveen. Daarnaast kan er een busbaan naar Zernike worden aangelegd via het suikerunietrein waar een studentencampus kan komen.